ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΒΙΒΛΙΟ εστιάζει στην εκπαιδευτική πολιτική της μακράς δεκαετίας του 1850 και, ειδικότερα, στην περίοδο υπουργίας του Χαράλαμπου Χριστόπουλου (1855-1859), του μακροβιότερου υπουργού Παιδείας κατά τον 19ο αιώνα. Οι δύο Εκθέσεις του υπουργού (1856 και 1857) μαζί με τα δεκατέσσερα παράλληλα κείμενα που ανθολογούνται στην παρούσα έκδοση, φωτίζουν ενδιαφέρουσες –αλλά εν πολλοίς άγνωστες– πτυχές της εκπαιδευτικής πολιτικής και του πολιτικού βίου της χώρας. Στόχος του Χριστόπουλου είναι εξ αρχής η ελάττωση ή και εξάλειψη των παθογενειών του εκπαιδευτικού συστήματος. Οι διαπιστώσεις του αποτελούν την πρώτη επίσημη αναγνώριση της δυσλειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος και της ανεπάρκειάς του να ικανοποιήσει τις ανάγκες του τόπου. Ο Χριστόπουλος, αν και δεν προβαίνει σε τολμηρά άλματα, φαίνεται να οραματίζεται και να επιχειρεί να οργανώσει με αργά αλλά σταθερά βήματα ένα «διαφορετικό» εκπαιδευτικό σύστημα, φροντίζοντας για όλες τις βαθμίδες της δημόσιας εκπαίδευσης, για την τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση, την εκπαίδευση των θηλέων, τη μόρφωση των δασκάλων και των διδασκαλισσών.